Norveç Hakkında

Norveç

NORVEÇ GENEL BİLGİLERİ

 

Resmi İsmi:                                                       Kongeriket Norge (Bokmål), Kongeriket Noreg (Nynorsk)

Norveç kraliyet amblemi - Norveç Hakkında
Norveç Kraliyet amblemi

İngilizce İsmi:                                                   Kingdom of Norway

Başkent:                                                            Oslo

Yönetim:                                                            Parlamenter demokrasi altında anayasal monarşi

Kral:                                                                   V. Harald

Norveç bayrağı - Norveç Hakkında
Norveç bayrağı

Başbakan:                                                          Erna Solberg (H)

Kuruluş:

– Birleşme:                                                          872
– Anayasa Kabulü:                                                17 Mayıs 1814
– İsveç’den ayrılışı:                                               7 Haziran 1905
– Nazi Almanyası’nın işgali:                                   9 Nisan 1940-8 Mayıs 1945

Norveç kralı Harald V - Norveç Hakkında
Norveç Kralı Harald V

Nüfus:                                                               5.258.317(2017)

Etnik Grup:                                                         88.6% Norveçli ve Sami, 11.4% diğer
Konumu:                                                             Kuzey Avrupa
Yüzölçümü:                                                         385.252 km²
– Su:                                                                               % 7
Resmi Dil:                                                            Norveçce (Bokmål ve Nynorsk)
Yaygın Dinler:                                                      83,4% Hıristiyan, 2,7% diğer
Para Birimi:                                                         Norveç Kronu (NOK)
İnternet:                                                              xxx.no
Telefon Kodu:                                                      +47

 

Norveç Krallığı 

Norveç resmi adıyla Norveç Krallığı (Norveççe: Kongeriket Norge, Kongeriket Noreg). Kuzey Avrupa’da bulunan İskandinav Yarımadası’nın batısında bir ülke. Finlandiya, İsveç ve Rusya Federasyonu ile komşu olan ülkenin batıda Atlas Okyanusu’nun bir kolu olan Norveç Denizi’ne kıyısı vardır. Kıyıları binlerce fiyordla çizilmektedir.

Anayasal monarşi ile yönetilen ülkenin başkenti Oslo’dur. 385,252 km² alana yayılan Norveç’in, Finlandiya ile 729, İsveç ile 1.619, Rusya ile 167 kilometre sınırı vardır ve 21.925 kilometrelik çok uzun bir sahil şeridi vardır.

Norveç Avrupa ortalamasının üstünde yaşam standardına ve ekonomik gelişmişliğe sahip olduğu için Avrupa Birliği’ne girmek istememektedir. Zira, ülke kıyılarındaki petrol rezervlerinin zenginliği ve dünya ve Avrupa balıkçılık sektörünü elinde bulundurması ile tanınmaktadır. Avrupa Birliği’ne olumsuz yaklaşmalarının bir nedeni de balıkçılık sektörünü olumsuz etkileyeceği yönündeki çekinceleridir. Öte yandan; Norveç, İsviçre, İzlanda ve Lihtenştayn ile birlikte EFTA (Avrupa Serbest Dolaşım Örgütü) üyesidir ve bu örgütü terk edip AB’ye geçmeyi istememektedir.

Avrupa Birliği’nin ısrarları işe yaramamaktadır. Zira ülkede iki kere referandum yapılmış ikisinde de Avrupa Birliği’ne ret çıkmıştır. Bugünlerde yapılan anketlerde AB’yi isteyenlerin oranı %20 civarındadır. Norveç ayrıca bir NATO ülkesidir. Kuzey kutbunda Rusya ile ABD arasında dengeleyici role sahiptir.

Norveç’in en önemli sorunu azalan ve yaşlanan nüfus sorunudur, ülkede yaşayan insanların sayısı beş milyon civarındadır ve işgücü eksikliği çekmektedir. Öte yandan Avrupa’nın en pahalı ülkesidir.

Etimoloji:

Norveç’in resmi adı Bokmål yazı geleneğine göre Kongeriket Norge, Nynorsk yazı geleneğine göre ise Kongeriket Noreg’dir (Norveç Krallığı). Ülkenin adının iki farklı yazılış şeklinin olması zaman zaman tartışmalara neden olmaktadır. Özellikle para, pul ve pasaport gibi resmi evraklarda 1980’lere kadar Norge adı yaygın olarak kullanılırken, 80’lerden sonra
her iki yazılış şekli de bir arada kullanılmaya başlandı. Ülkenin adının Eski Nors dilindeki yazılışı Noregr’di.

Ortaçağ Latincesinde ise adı Nor(th) vegia’ydı. Ülkenin adının ilk yazılış şekli 9. yüzyıl Hålogaland’lı Ohthere’nin yazılarında norðweg şeklindedir. Bazı ortaçağ yazmaları ülkenin adının Kral Nórr adında mitolojik bir kişiden geldiğini iddia etse de, yaygın kabul gören görüşe göre ülkenin adı “kuzeye doğru yol” anlamındaki norðvegr’den geldiğidir. Nors dilinde aynı şekilde Rusya için austrvegr (doğudaki topraklara giden yol), İngiliz Adaları için vestvegr (batıdaki topraklara giden yol) ve Akdeniz için suðrvegr (güneydeki topraklara giden yol) kullanılmaktadır. Yine de norð- kökeninin etimolojik kaynağı konusunda kuşkular vardır ve başka köklerden geliyor da olabilir.

Tarih:

8.-11. yüzyıl arasında Norveç’te Vikingler olarak bilinen bir kavim hüküm sürmüştür. Savaşçı bir ulus olarak tanınan Vikingler batıda Britanya, İzlanda, Grönland ve hatta Kuzey Amerika’ya kadar ulaşarak sömürgeler kurdular. 1000 yılı civarında Hıristiyan misyonerler Norveç’te Hıristiyanlığı yaymaya başladılar. Norveç kralı I. Haakon Hıristiyanlığı kabul etti. 1030 yılında Danimarkalılar Norveç’i ellerine geçirdiler. Norveç Danimarka Kralı Knud’un kurduğu Kuzey Denizi İmparatorluğu’nun bir parçası haline geldi.

Norveç’i ilk defa tek bir bayrak altında toplayan Sarışın Harald. 1363 yılında Norveç kralı VI. Håkon Danimarka kralı IV. Valdemar’ın kızı I. Margrete’le evlenerek iki ülkeyi bir bayrak altında birleştirdi. Ayrıca Håkon İsveç kraliyet ailesiyle de akrabaydı. Çiftin evliliğinden doğan Olaf’ın 1387 yılında erken yaşta ölmesi üzerine I. Margrete tahta çıktı (1387-1412). Margrete’in yönetimi altında 1397 yılında İsveç, Norveç, Danimarka ve sömürgeleri (Faroe Adaları, İzlanda, Grönland ve Finlandiya) birleşerek Kalmar Birliği adı altında
büyük bir İskandinav İmparatorluğu haline geldiler. 1521 yılında İsveç Kalmar Birliği’nden ayrıldı. Bu arada İskandinav ülkeleri Martin Luther tarafından Almanya’da başlatılan Protestan Reformu ile sarsıldı. Danimarka ve Norveç 1821 yılına kadar Danimarka-Norveç adı altında birlikte hareket etmeye devam ettiler.

Kralları tekti ama yasaları, devlet kurumları ve orduları ayrı ayrı gelişmeye devam etti. 19. yüzyılın başlarında Norveç Napolyon Savaşları’yla temelinden sarsıldı. Fransa savaşı kaybedince Danimarka 1814 yılında imzaladığı Kiel Antlaşması uyarınca savaşı kazanan tarafın üyesi olan İsveç’e Norveç’i bırakmak zorunda kaldı. Norveçliler İsveç yönetiminden memnun kalmadılar. Ayaklanmalar baş gösterdi. Nihayet 1905’te İsveç, Norveç’in bağımsızlığını tanıdı. 12 Kasım 1905’te referandum sonucuna göre %79’la monarşi yanlıları galip çıktı ve Danimarka Kralı VIII. Frederik’in oğlu Karl, VII. Haakon adıyla Norveç kralı ilan edildi. Bu gün Birliğin Dağılması Günü adıyla kutlanmaktadır.
Norveç I. Dünya Savaşı’nda tarafsız kaldı. II. Dünya Savaşı’nda da tarafsız kalma niyetinde olmasına rağmen 9 Nisan 1940 tarihinde Nazi Almanya’sı tarafından işgal edildi.

8 Mayıs 1945 tarihinde Almanya’nın teslim olmasına kadar Norveç işgal altında kaldı. 1949 yılında Norveç NATO’ya üye oldu. 1960’ların sonlarında Norveç sularında keşfedilen petrol ve doğal gaz Norveç’e büyük bir refah kazandırdı. 1972 ve 1994’de yapılan referandumlarda Norveç halkı Avrupa Birliği’ne üyeliği reddetti. Norveç Avrupa Birliği ile olan ilişkilerini üyesi bulunduğu EFTA kurumu aracılığıyla sürdürmektedir. Günümüzde Norveç Birleşmiş Milletler raporlarına göre yaşam standartları bakımından dünyanın en ileri ülkelerinden biridir.

Coğrafya:

Norveç, Kuzey Avrupa’nın en kuzey kısmını oluşturan İskandinav Yarımadası’nın en kuzey ülkesidir. Komşuları; doğu ve kuzeydoğuda İsveç, kuzeydoğuda Finlandiya ve Rusya Federasyonu olan ülkenin batıda Norveç Denizi dolayısı ile Atlas Okyanusu’na kıyısı vardır. Deniz seviyesinden en yüksek noktası 2.469 metrelik rakımıyla Galdhøpiggen’dir.
Bölgede kıyı boyunca ılıman iklim görülür. Kuzey Atlas akımının etkisiyle sıcaklık değişiklikleri ortaya çıkar. Arazi buzulludur. Çoğunlukla yüksek platolar ve dik dağların arasında verimli vadiler yer alır. Ovalar küçük ve dağınıktır. Kıyıda derinliklerden başlayan fiyortlar yer alır. Kuzeyde arktik tundra bölgesi vardır. Doğal afetlerden en sık görülenler de heyelan ve çığdır.

Nüfus:

Norveç halkının genel özelliği iklimden ve ekonomik rahatlıktan kaynaklanan rahatlıkları ve sakinlikleridir. Bireysel yaşam ön plandadır ve Norveç’te hemcins çiftler evlenme hakkına sahiptirler. Ülkede İngilizce anadil kadar etkilidir.

Milliyet:                                       Norveçli
Nüfusun etnik dağılımı:                  Norveçliler, Sami 20,000
Din:                                              Evangelik Lutherciler %78, diğer Protestanlar ve Roma Katolikleri %5,4, diğer %2,7.

2006’dan 2011’e kadar Norveç’in en hızlı büyüyen dini inanç Ortodoks Hıristiyanlık; üyelik %80.0 oranında büyüdü. Ancak, toplam nüfusun % 0,20 oran payıyla küçük kalır. Doğu Avrupa ve Orta Doğu ülkeleri, Eritre ve Etiyopya’dan göçler bir ölçüde oranları etkilemektedir. Roma Katolik Kilisesi (%78.7), Hinduizm (%59.6), İslam (%48.1) ve Budizm (%46.7) hızla büyüyen diğer dinlerdir.

 

Diller:                                         Bokmål ve nynorsk adlandırılan iki yazı dilinden oluşan Norveççe (resmi)
Okur yazar oranı:                         15 yaş ve üzeri için verilerde toplam nüfusta: %100
Yönetim:
İdari bölümler (Fylke):                  19 bölge; Akershus, Aust-Agder, Buskerud, Finnmark, Hedmark, Hordaland, Møre og Romsdal, Nordland, Nord-Trøndelag, Oppland, Oslo, Østfold, Rogaland, Sogn og Fjordane, Sør-Trøndelag, Telemark, Troms, Vest-Agder, Vestfold
Bağımlı toprakları:                         Bouvet Adası, Jan Mayen, Svalbard
Bağımsızlık günü:                          7 Haziran 1905
Milli bayram:                                 Anayasa Günü, 17 Mayıs 1900
Anayasa:                                      17 Mayıs 1814, 1884 yılında değiştirilmiştir.

Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlardan bazıları:          CBSS (Baltık Ülkeleri Konseyi), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), CE (Avrupa Konseyi), CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Teşkilatı), EAPC (Avrupa – Atlantik Ortaklık Konseyi), EBRD (Avrupa Yatırım ve Kalkınma Bankası), EFTA (Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi), ESA (Avrupa Uzay Ajansı),IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), NATO (Kuzey Atlantik Asemblesi), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü).
Ekonomi:                                      Petrol, bakır, doğalgaz, nikel, demir, çinko, kurşun, balık, kereste, hidrolik enerji başlıca doğal kaynaklarıdır. Norveç’in işsizlik oranı ABD ve Lüxemburg gibi ülkelerden bile daha düşüktür.Dünyada kişi başına düşen milli gelir sıralamasında Lüxemburg’dan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Asgari ücretin dünyadaki en yüksek olduğu ülkeler arasında yine ikinci sıradadır.

Ekonomi:

Petrol, bakır, doğalgaz, nikel, demir, çinko, kurşun, balık, kereste, hidrolik enerji başlıca doğal kaynaklarıdır. Norveç’in işsizlik oranı ABD ve Lüxemburg gibi ülkelerden bile daha düşüktür.Dünyada kişi başına düşen milli gelir sıralamasında Lüxemburg’dan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Asgari ücretin dünyadaki en yüksek olduğu ülkeler arasında yine ikinci sıradadır.

GSYİH:                                                                Satınalma Gücü paritesi – 194,1 milyar $ (2005 verileri)

GSYİH – reel büyüme:                                          %2,7 (2000 verileri)
GSYİH – sektörel bileşim: tarım:                            %2, endüstri: %26, hizmet: %73 (1999)

Enflasyon oranı :                                                   %2,3 (2013-2014 verileri)
İş gücü:                                                               2,65 milyon (2017 verileri)
Sektörlere göre işgücü dağılımı:                             Hizmet %74, endüstri %22, tarım, ormancılık, balıkçılık %2 (2012)
İşsizlik oranı:                                                        %4 (2017 verileri)
Endüstri:                                                               Petrol ve gaz, gıda maddeleri, gemi yapımı, kâğıt ürünleri, metaller, kimyasallar, kereste, madencilik, tekstil, balıkçılık
Endüstrinin büyüme oranı:                                     %3,6 (2013 verileri)
Elektrik tüketimi:                                                   114,275 milyar kWh (2011)
Elektrik ihracatı:                                                    14,33 milyar kWh (2011)
Elektrik ithalatı:                                                     11,25 milyar kWh (2011)
Tarım ürünleri:                                                       Arpa, diğer hububat, patates, et, süt, balık
İhracat:                                                                 746 Milyar NOK (2016 verileri)
İhracat ürünleri:                                                     Petrol ve petrol ürünleri, makine ve parça, metaller, kimyasallar, gemi, balık,silah
İhracat ortakları:                                                    AB %80,6,  ABD %4,9  (2012 verileri)
İthalat:                                                                  648 Milyar NOK  (2016 verileri)
İthalat ürünleri:                                                      Makine ve parçaları, kimyasallar, metaller, gıda maddeleri
İthalat ortakları:                                                     AB %6,3,  ABD %5,4,  Japonya %2,4 (2012 verileri)
Mali yıl:                                                                 Takvim yılı

 

 

 

Kaynak: Wikipedia/SSB